Antalya'da Çevre Danışmanlığı Kimler İçin Zorunludur?

Çevre danışmanlığı kimler için zorunlu, bu rehber kime yönelik?

Çevre danışmanlığı hizmeti, faaliyeti çevre izni veya lisansı gerektiren ya da çevreyi etkileme potansiyeli yüksek olan işletmeler için yürürlükteki mevzuat gereği zorunludur. Bu yazı; Antalya'da otel, üretim tesisi, tarımsal işleme tesisi, atölye ya da inşaata bağlı bir tesis işleten ve "İşletmemiz bu kapsama giriyor mu, giriyorsa ne yapmamız gerekiyor?" sorusuna cevap arayan işletme sahipleri ve yöneticileri için hazırlandı.

Aşağıda yükümlülüğün neye dayandığını, sürecin nasıl ilerlediğini, hangi belgelerin hazırlanması gerektiğini ve sahada sık karşılaşılan hataları sade bir dille bulabilirsiniz.

Çevre danışmanlığı nedir, hangi işletmeleri ilgilendirir?

Çevre danışmanlığı, bir işletmenin çevre mevzuatından doğan yükümlülüklerini tespit eden, takip eden ve yerine getirilmesini sağlayan sürekli bir hizmettir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın düzenlemelerine göre kapsamdaki tesisler; çevre yönetim birimi kurmak, çevre görevlisi çalıştırmak ya da Bakanlıktan yetki belgesi almış bir çevre danışmanlık firmasından hizmet almak zorundadır.

Hangi tesislerin bu kapsama girdiği, çevre izin ve lisans mevzuatındaki faaliyet listelerine ve tesisin kapasitesine göre belirlenir. Genel olarak şu işletmeler konuyla yakından ilgilidir:

• Baca gazı emisyonu, atık su deşarjı veya gürültü kaynağı olan üretim tesisleri

• Kazan dairesi, arıtma tesisi ve büyük mutfakları bulunan konaklama tesisleri

• Tehlikeli atık oluşturan atölyeler, servisler ve imalathaneler

• Zeytinyağı, meyve-sebze işleme ve paketleme gibi tarıma dayalı sanayi tesisleri

• Hazır beton, asfalt ve kırma-eleme gibi inşaat sektörüne bağlı tesisler

Bu listede yer almayan işletmeler de atık yönetimi, sıfır atık ve beyan yükümlülükleri nedeniyle çevre mevzuatıyla karşılaşır. Bu yüzden "zorunlu mu?" sorusunun cevabı her işletme için ayrı ayrı, faaliyet ve kapasite bilgilerine bakılarak verilmelidir.

Çevre danışmanlığı süreci nasıl işler?

Çevre danışmanlığı süreci, işletmenin mevcut durumunun incelenmesiyle başlar; düzenli takip, raporlama ve bildirimlerle devam eder. Tek seferlik bir belge işi değil, işletme faaliyette olduğu sürece süren bir uyum çalışmasıdır.

1. Ön değerlendirme ve saha ziyareti

Danışman, işletmeyi yerinde ziyaret ederek üretim veya hizmet süreçlerini, kullanılan ham maddeleri, yakıt türünü, baca ve deşarj noktalarını ve atık depolama alanlarını inceler. Mevcut izinler, önceki yazışmalar ve beyanlar da bu aşamada gözden geçirilir.

2. Yükümlülüklerin belirlenmesi

İnceleme sonucunda işletmenin hangi mevzuat kapsamında olduğu ortaya konur. Çevre izni veya lisansı gerekip gerekmediği, hangi ölçümlerin yaptırılması gerektiği ve hangi atık ve beyan yükümlülüklerinin bulunduğu netleşir; sonraki bütün adımlar bu tespite dayanır.

3. Eksiklikler ve eylem planı

Tespit edilen eksiklikler önceliklerine göre sıralanır ve uygulanabilir bir eylem planına dönüştürülür. Geçici atık depolama alanının düzenlenmesi, atıkların etiketlenmesi, lisanslı firmalarla sözleşme yapılması veya ölçüm yaptırılması gibi işler bu planda yer alır.

4. İzin ve başvuru dosyalarının hazırlanması

Gerekiyorsa çevre izni veya lisansı başvuru dosyası hazırlanır ve süreç Bakanlığın çevre bilgi sistemi UÇBS üzerinden takip edilir. Başvuru sırasında istenen ek bilgi ve belgeler zamanında tamamlanır.

5. Sürekli takip, eğitim ve raporlama

Faaliyet süresince ölçümler, iç denetimler, atık beyanları ve diğer bildirimler bir takvime bağlanarak takip edilir. Çalışanlara atıkların ayrıştırılması ve çevre kuralları konusunda eğitim verilir; böylece yazılı prosedürlerin sahada da uygulanması sağlanır.

Hazırlanması gereken belgeler ve bilgiler

Çevre danışmanlığı çalışmasının sağlıklı başlaması için işletmenin temel belgelerini ve faaliyet bilgilerini hazır tutması gerekir. Aşağıdaki kontrol listesi, ilk görüşmede sık istenen bilgileri özetler:

• Vergi levhası, ticaret sicil kaydı ve imza sirküleri

• İşyeri açma ve çalışma ruhsatı

• Tapu veya kira sözleşmesi ve yapı kullanma izni

• Varsa ÇED kararı

• Mevcut çevre izni, lisansı veya geçici faaliyet belgesi

• Üretim kapasitesi, ürün ve ham madde listesi

• Yakıt türü, kazan ve jeneratör bilgileri

• Atık su kaynakları ve deşarj noktası (kanalizasyon, arıtma tesisi veya alıcı ortam)

• Oluşan atık türleri ve lisanslı alıcı firmalarla yapılan sözleşmeler

• Daha önce yaptırılmış emisyon, gürültü veya atık su ölçüm raporları

• UÇBS'deki firma kaydı ve yetkili kullanıcı bilgileri

Bu belgelerin tamamının ilk günden hazır olması gerekmez; eksik olanlar ön değerlendirmede belirlenir ve eylem planına eklenir.

Sık yapılan hatalar ve dikkat edilmesi gerekenler

Pratikte sorunların önemli bir kısmı, çevre yükümlülüklerinin tek seferlik bir işlem gibi görülmesinden kaynaklanır. İzin alındıktan sonra takibin bırakılması, eksikliklerin bir sonraki denetimde birikmiş olarak ortaya çıkmasına yol açabilir.

Sık karşılaşılan diğer durumlar şunlardır:

• Kapasite artışı, yeni makine veya yeni bir üretim hattı eklendiğinde durumu çevre mevzuatı açısından yeniden değerlendirmemek

• Atıkları lisanssız kişilere vermek ya da teslim kayıtlarını düzenli tutmamak

• Tehlikeli ve tehlikesiz atıkları aynı alanda, etiketsiz biriktirmek

• Beyan ve bildirimleri son güne bırakmak veya önceki dönemin verilerini kontrol etmeden tekrar girmek

• Sistem kullanıcı yetkisini işten ayrılan bir çalışanın üzerinde bırakmak

• Ölçüm raporlarını, sözleşmeleri ve yazışmaları tek bir yerde arşivlememek

• Yazılı prosedür hazırlayıp çalışanlara anlatmamak

Bir diğer dikkat noktası, hizmet alınan firmanın Bakanlıktan yetki belgesine sahip olup olmadığıdır. Yetki belgesi olmayan bir kişi veya firmayla yapılan çalışma, mevzuattaki yükümlülüğü karşılamayabilir.

Antalya'daki işletmeler için notlar

Antalya'da turizm, tarım ve sanayi faaliyetleri iç içe olduğu için çevre danışmanlığı her sektörde farklı ihtiyaçlara cevap verir. Kıyı şeridine, su kaynaklarına ve koruma alanlarına yakınlık, bazı işletmelerin çevresel etkilerinin daha dikkatli izlenmesini gerektirir.

Konaklama tesislerinde atık su yönetimi, mutfak kaynaklı atıklar, ambalaj atıkları ve sıfır atık uygulamaları öne çıkar. Sezonluk çalışan tesislerde ölçüm ve belge kontrollerinin sezon açılışından önce tamamlanması işleri kolaylaştırır.

Tarıma dayalı sanayi tarafında paketleme tesisleri, soğuk hava depoları, zeytinyağı ve meyve-sebze işleme tesisleri; atık su, organik atık ve ambalaj konularında düzenli takip gerektirir. Organize sanayi bölgelerindeki üretim tesislerinde ve hazır beton, kırma-eleme gibi inşaata bağlı tesislerde ise emisyon, toz ve gürültü konuları ağırlık kazanır.

İşletmenizin hangi izin veya lisansa ihtiyaç duyduğunu anlamak için Çevre İzin ve Lisans Nedir? İşletmeler İçin Başvuru Rehberi yazımıza, kendi bünyenizde görevli çalıştırma seçeneği için Çevre Görevlisi Zorunluluğu Hangi İşletmeleri Kapsar? yazımıza göz atabilirsiniz. Bu süreçleri nasıl yürüttüğümüzü ise çevre danışmanlık hizmetimiz sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Küçük bir işletmenin çevre danışmanlığı alması zorunlu mu?

Zorunluluk işletmenin büyüklüğüne değil, faaliyet türüne ve kapasitesine bağlıdır. Çevre izni veya lisansı kapsamına girmeyen küçük bir işletme için yetkili firmadan sürekli hizmet alma zorunluluğu olmayabilir. Yine de atık yönetimi ve beyan gibi yükümlülükler söz konusu olabileceği için durumun bir kez uzman gözüyle değerlendirilmesi faydalıdır.

Çevre görevlisi çalıştırmak ile danışmanlık firmasından hizmet almak arasındaki fark nedir?

İkisi de aynı yükümlülüğü karşılamanın farklı yollarıdır. Çevre görevlisi işletmenin kendi bünyesinde çalışan, belgeli bir kişidir; yetkili danışmanlık firması ise bu hizmeti sözleşmeyle ve bir ekip olarak dışarıdan verir. Hangisinin uygun olduğu işletmenin büyüklüğüne, iş yüküne ve tercihine göre değişir.

Çevre danışmanlık firmasının yetkili olup olmadığını nasıl anlarım?

Yetkili firmalar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan yetki belgesi alır. Sözleşme öncesinde firmadan bu belgeyi görmek, geçerliliğini ve kapsamını sormak en pratik yoldur.

Çevre danışmanlığı hizmeti ne kadar sürer?

Çevre danışmanlığı, işletme faaliyette olduğu sürece devam eden bir hizmettir. İlk aşamada ön değerlendirme ve eksiklerin giderilmesi daha yoğun bir çalışma gerektirir. Sonrasında ölçüm, beyan ve denetim takvimine göre düzenli takip sürdürülür.

Bize Danışın

İşletmenizin çevre mevzuatı açısından hangi yükümlülüklere tabi olduğunu netleştirmek isterseniz, Asel Çevre Danışmanlık ekibiyle iletişime geçerek bir ön değerlendirme görüşmesi planlayabilirsiniz.

Bu yazı Asel Çevre Danışmanlık'tan Selin Sevinç (Yüksek Çevre Mühendisi) tarafından hazırlanmıştır.